Prora - opuszczony resort nazistów

Na wyspie Rugia w miejscowości Prora, wśród pięknych klifowych krajobrazów, nowoczesnych ośrodków wypoczynkowych i kilometrów plaż znaleźliśmy miejsce, które jest odrobinę przerażające.

Opuszczony resort nazistów Prora

W miejscowości Prora, tuż nad brzegiem Morza Bałtyckiego, można zobaczyć ogromny opuszczony kompleks wypoczynkowy pamiętający czasy hitlerowskie. Ten budowany w latach 30. resort miał służyć Niemcom do celów propagandowych. Miało to być miejsce urlopowe dla 20 000 obywateli III Rzeszy. Obiektem opiekowała się organizacja „Kraft durch Freude” (Siła poprzez radość). Dzięki niemu wakacje nad morzem miały przestać być przywilejem bogaczy i stać się dostępne także dla zwykłych obywateli.

Historia

Resort Prora składał się z długiego na 4,5 kilometra budynku i kilku mniejszych. Budowę obiektu rozpoczęto w 1936 roku. Główny budynek podzielony był na 8 bloków funkcjonalnych rozdzielonych klatkami schodowymi i sanitariatami. Z założenia ośrodek miał być luksusowy. Można tu było dotrzeć zarówno statkiem, jak i koleją.

Główny budynek rozciąga się kilometrami wzdłuż linii brzegowej, dając turystom dostęp do szerokiej, piaszczystej plaży. Oprócz sportów na świeżym powietrzu były tu także takie atrakcje jak kino czy teatr.

Budowy nigdy jednak nie dokończono, bo plany pokrzyżował wybuch II wojny światowej. Prace były wtedy na ukończeniu: gotowe były wszystkie bloki mieszkalne i kino. Nie rozpoczęto natomiast budowy auli na 20 000 osób ani basenów.

Wojna zmieniła też przeznaczenie kompleksu. Zamiast ośrodka wypoczynkowego urządzono tu schronienie dla mieszkańców zbombardowanego Hamburga, a później dla uchodźców. Po wojnie stacjonowało tu wojsko: najpierw Armia Czerwona, a od 1955 roku armia NRD. Potem obiekt przez długie lata stał pusty i zniszczony, z powybijanymi oknami, i był stopniowo rozkradany.

„Kolos z Prory”, bo tak nazywano to miejsce ze względu na ogromny rozmiar budynku, był niewątpliwie największym projektem architektonicznym nazistów.

Ciekawostka: projekt Prory autorstwa Clemensa Klotza zdobył Grand Prix na Wystawie Światowej w Paryżu w 1937 roku. Wszystkie pokoje miały okna od strony morza, a korytarze i łazienki znajdowały się od strony lądu.

Dopiero po zjednoczeniu Niemiec przypomniano sobie o Prorze. Po upadku muru berlińskiego cały obiekt został przejęty przez państwo i wpisany do rejestru zabytków. Zaczęły pojawiać się nowe pomysły na przywrócenie obiektu do życia. Niestety szacunkowe koszty renowacji były tak ogromne, że rząd postanowił sprzedać obiekt inwestorom.

Stan obecny

Od kilku lat inwestorzy prowadzą tu prace, żeby w tym miejscu powstał kurort wakacyjny. Wszystko wskazuje na to, że obiekt w końcu zacznie pełnić funkcję, do której go zaprojektowano.

Inwestycję podzielono na kilka etapów. Jednym z pierwszych był przeprowadzony w 2011 roku remont najbardziej wysuniętego na północ bloku nr 5. Przy wsparciu Unii Europejskiej powstało tu schronisko młodzieżowe na ponad 400 osób. Niektórzy śmieją się, że jest to obecnie najdłuższy hostel na świecie.

Blok nr 2 kupili inwestorzy, którzy chcą urządzić w nim nowoczesne apartamenty. Budynek jest zabytkiem, więc nie mogli zmienić jego wyglądu, przez co apartamenty są stosunkowo mało atrakcyjne. Jedyną dopuszczoną przez konserwatora zabytków modyfikacją jest możliwość dobudowania od strony morza balkonów i tarasów. Reszta musi pozostać taka, jaką zaprojektowali naziści.

I fajnie, że powstają tu nowe apartamenty i hotele, ale nie można zapominać o historii tego miejsca. Niektórzy nazywają obecne prace remontowe wypełnieniem woli Hitlera, który chciał tu stworzyć ośrodek turystyczny. Budzi to spore kontrowersje wśród społeczności.

O historii Prory można poczytać w internecie i w najróżniejszych opracowaniach, ale można też wybrać się do „Centrum dokumentacji Prora”, które znajduje się w centralnej części obiektu obok budynku teatru.

Przyszłość resortu Prora

Kolejne bloki są sprzedawane i widać, że trwają tam prace nad przywróceniem obiektu do życia. Czy to się uda? Czy wrócą tu tłumy turystów? Zobaczymy.

Warto wiedzieć: od czasu naszej wizyty Prora bardzo się zmieniła. Dziś w odnowionych blokach są apartamenty i hotele: w bloku 2 działa kompleks apartamentów Prora Solitaire, a w bloku 5 schronisko młodzieżowe. Kto pamięta opuszczone budynki z naszych zdjęć, zobaczy dziś w dużej części odnowione wnętrza i fasady. Sprawdziliśmy to w listopadzie 2026 roku.

Nam udało się jeszcze w ostatniej chwili zobaczyć Prorę opuszczoną. Wejścia do budynku są zabezpieczone i nie można chodzić starymi korytarzami. Nam wystarczył spacer tuż obok. Zobaczyliśmy ten ogromny budynek i surową plażę, która pewnie za kilka lat zmieni się nie do poznania. Wg projektu ma wyglądać tak: